10 zasad fact checkingu (weryfikacji informacji)
Weryfikuj źródło informacji
Zawsze ustal, kto jest autorem treści, jaka instytucja za nią stoi oraz jaki może mieć interes w jej publikacji. Sprawdzaj reputację źródła, jego wcześniejszą rzetelność oraz transparentność.
Porównuj informacje w wielu niezależnych źródłach
Pojedyncza publikacja nie stanowi potwierdzenia faktu. Informację należy uznać za wiarygodną dopiero wtedy, gdy pojawia się w kilku niezależnych, sprawdzonych źródłach.
Oddzielaj fakty od opinii i emocji
Fact-checking wymaga rozróżnienia danych możliwych do zweryfikowania od interpretacji, komentarzy i narracji emocjonalnych, które mogą zniekształcać przekaz.
Sprawdzaj kontekst i datę informacji
Prawdziwa informacja wyrwana z kontekstu lub nieaktualna może wprowadzać w błąd. Zawsze analizuj, kiedy i w jakich okolicznościach dana treść powstała.
Docieraj do źródeł pierwotnych
Jeśli to możliwe, opieraj weryfikację na danych źródłowych: raportach, aktach prawnych, badaniach naukowych, oficjalnych statystykach lub pełnych wypowiedziach, a nie jedynie na ich skrótach czy cytatach.
Analizuj język i techniki manipulacji
Zwracaj uwagę na sensacyjne nagłówki, uproszczenia, generalizacje, fałszywe dychotomie oraz odwołania do strachu lub oburzenia. Manipulacja językowa często sygnalizuje niską rzetelność treści.
Weryfikuj dane liczbowe i metodologię
Statystyki, wykresy i badania wymagają szczególnej ostrożności. Sprawdzaj, jaką metodą zebrano dane, jaka była próba badawcza, kto finansował badanie oraz czy wnioski wynikają bezpośrednio z przedstawionych danych.
Sprawdzaj autorstwo materiałów wizualnych
Zdjęcia, filmy i grafiki mogą być zmanipulowane lub użyte poza pierwotnym kontekstem. Weryfikuj ich pochodzenie, datę powstania oraz wcześniejsze użycia (np. poprzez wyszukiwanie wsteczne obrazów).
Uwzględniaj perspektywę i możliwe konflikty interesów
Każda informacja powstaje w określonym kontekście społecznym, politycznym lub ekonomicznym. Identyfikacja potencjalnych interesów autora lub wydawcy pozwala lepiej ocenić wiarygodność przekazu.
Zachowuj intelektualną uczciwość i transparentność procesu weryfikacji
Celem fact-checkingu nie jest potwierdzanie własnych przekonań, lecz dochodzenie do prawdy. Weryfikacja informacji wymaga świadomości własnych uprzedzeń, unikania „confirmation bias” oraz gotowości do zmiany wniosków w świetle nowych, wiarygodnych danych.
Projekty, które opracowujemy i planujemy zrealizować!
Aplikacja do weryfikacji
Wysyłasz link – dostajesz raport
Wykorzystajmy AI dla dobra naszej sprawy. Stworzenie aplikacji z opisanym kodem i konkretnymi warunkami weryfikacji informacji.
Użytkownik wrzuca informacje i dostaje ocenę rzetelności informacji wraz z weryfikacją źródła w innym miejscach.
Materiały edukacyjne
Jak rozpoznać fake newsa?
Przygotowanie serii wizualnych materiałów w różnych kategoriach pokazujących realne i fikcyjne przykłady fakenewsów w przestrzeni internetowej. Można bedzie je stosować w warsztatach czy szkoleniach.
Dotyczyć to będzie rozpoznawania fałszywych, przerobionych, wyciętych z kontekstu, zmanipulowanych, stworzonych przez AI czy deepfake.
Warsztaty i webinary
Praktyczna wiedza o weryfikacji
Pragniemy pomóc walczyć z fake newsami, uodparniać społeczeństwo przed manipulacją, uczyć umiejętności weryfikowania i budowania wewnętrznego sceptycyzmu wobec informacji.
Warsztaty na praktycznych przykładach oraz webinary omawiające tematykę oraz metodykę działań to nasza realna obrona przez fałszywymi informacjami